1,5 yaş marifetnamesi

Tıbbi durum: Yaman 19 ayı bitirdi. 13 kilo ve 87 cm. Ayak numarası 24. Altta ve üstte sekizer dişten 16 tane dişi var. Şimdiye kadar bir kez parmağında uçuk çıktı ve enfekte oldu, iki kez üşüttü ve ilaç kullandı, bir kez bir virüs marifetiyle bacaklarında ve poposunda su çiçeğine benzeyen bir şeyler çıktı., azı dişlerini çıkarırken ishal oldu, defalarca düşüp dudağını patlattı, kafasını  şişirdi, beyaz teninden de anlaşılacağı üzere "allerjiye yatkın olabilir" dedi doktor, Sabaha karşı ve yemeklerden bir süre sonra, sabahleyin ve öğle uykusundan uyanınca ve uyumadan önce anne sütü emiyor. Emzik ya da biberon kullanmıyor.

Sevdiği yemekler: Et yemeyi ve çorba içmeyi seviyor. Brokoli, pırasa, kabak gibi lifli sebzelerden tüketiyor ama aç olması lazım. Makarna ve köfteye bayılıyor ve sofrada bunlar varsa öteki yemeklerden yemiyor, balık yemeyi çok seviyor, yoğurda hasta, tahin pekmez ve cevizli sucuk seviyor, bal ve reçeli pek sevmedi, sütlaca Özsüt diyor ve iyi yapılmışının hastası. Bitter çikolata ve kahve telvesi seviyor, çay içmek hoşuna gidiyor.  Ev yapımı kek ve kurabiye, börek, poğaça ve simiti seviyor. Peynir olarak dil, kaşar peyniri ve örgü peynir tercih ediyor, vasıfsız beyaz peynire yüz vermiyor. Kahvaltıda 1 tam yumurta yiyor ve zeytine hemen hemen hiç hayır demiyor. 

Tuvalet alışkanlığı: Henüz bezden kurtulmadı. ancak çiş ve kaka diyebiliyor. Kakanın özel bir şey olduğunu öğrendi, 2 aydır köşelere gidip yapıyor. Bezini değiştirmek hoşuna gitmiyor özellikle de oyun oynamak istediği zamanlar tuvalete gitmeyi ya da bezini değiştirmeyi istemiyor. Kısacası "Amaaan bu dünyada ölüm var yormayın beni, bırakın keyfini süreyim" mode on :)

Kişisel temizlik: Her gün banyo yapıyor. Kışın en fazla banyo aralığı 2 günde bir idi. Banyoyu ve köpükle oynamayı çok seviyor. Banyo sona erdikten sonra "Bak bakalım ayakların buruşmuş mu?" diyoruz, bakıyor ve "buruşmuş" diyerek banyodan çıkmayı kabul ediyor. Parmak boya yapıyorsak banyodan çıkarmak biraz daha zor olabiliyor. O zaman da banyodan bir şey alıp, "haydi bunu da alalım da gidelim" dediğimiz zaman kabul ediyor. Tırnak makasının ne işe yaradığını biliyor ve tırnakları uzadığında "kes" diyor ama yine de keserken makası almak istediği için zor anlar yaşıyoruz.

Oral durum: Kağıt ya da benzeri yumuşak olup ağzının içinde çevirebileceği şeyler dışında çiğnenmesi normal tek şey olan sakızı pek bir seviyor. Yere düşen bir şeyi ağzına atmaya yelteniyor, höt dediğimiz anda geri adım atıyor. Şampuanı, sabun köpüğünü, pastel, parmak boyaları, kalemleri ağzına sokuyor ya da yalıyor. Hala süt emiyor. Kısacası devir oral devri hala :))))

Dilsel gelişim: "Salona git babanı çağır", "Bunu al babana götür" gibi aşamalı emirleri yerine getirebiliyor. 3-4 kelimelik cümleler yapabiliyor. "İstiyom" ve "istemiyom" diyerek derdini anlatabiliyor. Yemek yemek istediğinde mutfağa gelip "acıktım" diyor. "Kepçe nükü alıyo, kammonun içine boşaltıyo" şeklinde birbirine bağlı cümleler kurabiliyor. Birisine soru sormasını söylediğimizde çoğunlukla soruyu kendi cevaplıyor, yani soruyu bir başkasına aktarmayı beceremiyor. Örnek vaka:


A: Yaman babana nasılsın de. 
Y: İyiyim. 


"Ben de, ben de" diyor ancak bazen birinci tekil kişi yerine "Maman" ya da "Maman'ın" diyor. "Nereye, Kim, Ne, Nasıl, Kimin" sorularını kullanabiliyor.  Bazen insanlar için kim yerine ne diyebiliyor. Nerede kelimesinin cevabının sonuna de, da eki getirerek cevap veriyor. "Bu kimin?" dendiğinde "Babanın, Mamanın, annenin, anneannenin, Dedenin, babaannenin" dışındaki isimlerin sonuna da nın, in ekini getirebiliyor. Kendi kendine yalnız kaldığında ya da arabasında gezinirken bildiği tekerlemeleri söyleyebiliyor. "Elektrik yok, karanlık, mum yakalım, çakmak" gibi bağlantılar kurabiliyor. İstemediği şeylerde ya da değil anlamında bazen "omaş omaş" (olmaz, olmaz) diyor. 
Hayır ve evet kelimelerini net olarak söyleyebiliyor. Bazen hayır yerine "omaş", bazen de evet yerine "ha" ya da "he" diyor.


Doğa-Evren: Hayvanların seslerini ve adlarını biliyor. Meyvelerin adlarını biliyor. Aydede, güneş yıldız, ışık, aydınlık, karanlık kavramlarını biliyor.  "Çiçekler, ağaçlar, yapraklar koparılmaz" deyince dinliyor. Gördüğü her çiçeği koklamaya çalışıyor. Hayvanları seviyor, köpek ya da kedi görünce kaçmıyor. Tekin bir şekilde hareket etmeyen ya da aniden hareket eden şeyleri sevmiyor. Dünya gezegenini görünce dünya diyor. Dünya haritası halısındaki yer alan kutup ayısı, iglo, eskimo, tapınak, Eiffel kulesi gibi kelimeleri söyleyebiliyor ve gösterebiliyor. Bulut, rüzgar, sıcak, soğuk, kar, yağmur gibi meteorolojik durumları biliyor ve söylüyor. 


Korktukları: Yanında aniden gürültüyle bir alet çalışmasından korkuyor. Bu elektrik süpürgesi, blender ya da motorsiklet olabilir. Kavga edenlerden, bağrışmalardan korkuyor. Sıcak şeylerin ellenmemesi gerektiğini biliyor. "Elleme yanarsın, düşersin, kırılır" gibi şeylerden çekinip duraksıyor ya da duruyor. İlaç içmekten korkuyor. Hatta ilaç kutuları ortaya çıktığı zaman. "Omaş omaş, istemiom istemiom" diyerek bağırıyor ve ağlıyor. 


Teknik bilgi: Döner kepçe tamburu, çalı budama makinesi, damlama sitemiyle ilaçlama makinesi gibi kelimeleri söyleyip, söz konusu iş ve tarım makinelerinin resimlerini birbirinden ayırt edebiliyor. 
Arabaların jant, plaka, egzoz, marka, teker, direksiyon, vites kolu, benzin deposu, kasası, bagajı gibi parçalarını gösteriyor ve adlarını söyleyebiliyor. Bilgisayar, ekran, klavye, maus kelimelerini söyleyebiliyor.
Televizyonu, ışıklı, sesli oyuncakların düğmelerini doğru olarak kullanabiliyor. Her türlü tamir aletini  (Pense, testere, çekiç, somun anahtarı, vida, matkap) biliyor ve söylüyor. Düğmelere basılınca ne olacağını biliyor. 

Motor beceriler: Kaşığıyla döke saça da olsa karnını doyurabiliyor. Çatal kullanabiliyor, tabi ki çoğu zaman öteki elinden yardım alarak. İki eliyle ve tek eliyle bardaktan su içebiliyor. 
Kemerini patolonunun biyelerine geçirebiliyor. Kapakları açabiliyor. Kalem tutabiliyor, karalama yapabiliyor. Makas kullanamıyor.

Müzikal durum: Arabaya bindiğinde müzik diyerek teyibi açtırıyor. Duyduğu her şeyi tekrar ediyor. Evet aklınıza gelebilecek her şeyi.. Mesela bu dönemin pek meşhur şarkılarından ai se eu te pego adlı şarkıyı ay sego pe ve "delicia" kısmını "elisya" diye söylüyor. Hüdayda, somebody that I used to know,  ai se eu te pego şarkılarını tanıyor. Bunun dışında müzik duyduğu zaman dans ediyor.

Zaman kavramı: Evimize gelen misafirleri hatırlıyor ve onlarla yaptığımız şeylere dair anıları var. Bir olayı anlatmaya başladığınızda olayla ilgili kişileri ve önemli noktaları siz söylemeden tamamlayabiliyor. Gitcez, biz geldik, duymuyo  yani şimdiki zaman, geçmiş zaman ve gelecek zaman kullanımını anlıyor ve kullanıyor. Geçmişi hatırlıyor ve anlatmak yada başkasından dinlemek çok hoşuna gidiyor. Sabah uyanınca "Parka gidelim diyor."  Yazın "Kahvaltıdan sonra gidelim" dediğimizde "tamam, olur" diyor. 

Takıntılı olduğu şeyler: 
Oyun hamuru
Parmak boya
Tırnak makası
Saç kurutma makinesi
Muz
Çubuk kraker.
Bunlar olduğu zaman ağlıyorsa susuyor ya da bunları verdiğimizde veya vaat ettiğimizde parktan çıkmayı ya da sevdiği bir şeyi yapmayı bırakabiliyor.

Doktora gittiğinde başına pek hoşlanmayacağı eyler geleceğini biliyor. 
Şapka sevmiyor, güneş gözlüğünü güneşten çok rahatsız olmadıkça takmayı sevmiyor.