23 Nisan 2012 Pazartesi

Linguistik durum ve sözel sakinleştiriciler

Yaman'ın kelime haznesinde şu an hatırlayabildiğim kadarıyla oluşturduğum listeye göre 220'un üstünde kelime var.
İşte
Aaba Araba
Aaç ağaç
Aak ayak
Aata anahtar
Aba abla
Abi
Acı           Acıdı
Açum       aç
Adam
Ahmet
Al
Amim amin
Aana        ayna
Anne
Apam apartman
Aşaa aşağı
Avoo alo (telefon)
Ayet alet
Ayşa ayşe
Baanne    babaanne
Baba
Bakon
Banno      banyo
Bap bap
Bas
Başak
Bayuk balık
Bebe        bebek
Bem         ben
Bez
Bıcı
Biçak
Bilsaa bilgisayar
Boks
Bööye       Böyle
Buuda burada
Buhar
Buyut bulut
Cant
Cıptıs kulaklık
Cıs fırın
Ciiz ceviz
Cüje cüce
Çayi çay
Çekil
Çıtçıt tırnak makası
Çiçek
Çim
Çiş
Çoap        Çorap
Çomak
Çooba       Çorba
Çöp
Da da paspas
Dam damacana
Dardar çim biçme makinesi
Daye daire
Dede
Teeze teyze
Demlik
Deve
Dırın dırın gitar
Dız             yıldız
Dilek
Dilik delik
Diş
Diz
Don
Doyap dolap
Duş
Düüme        düğme
Ee
El
et
Elisya
elm elma
Epek ekmek
Ev
Far
Fiy                fil
Fu su
Ge gel
Git
Gökan
Gönye
Göz
Gum kum
Hamuf hamur
Hatice
hajım hazırım
Hazi         hazine
Hotum      hortum
Işık
İiim           iyiyim
İp
İş
İti ütü
İuiu yunus balığı
İzim         Üzüm
Jim           cem
Jip jeep
Kaka
kaym        kalem
Kammon kamyon
Kapı
Kaşik kaşık
kaye kahve
çayi çay
kabyo        kablo
tedi kedi
Keem        krem
kek
Kepçe
Ketı            kettle
kotuk koltuk
Kombo kombi
Kuş
kipe küpe
Lamba
Maaka       Marka
Makin makine
Makkap    matkap
Mama
Maman     Yaman
Mana mana mahna mahna (muppet show)
Masa
Meete metre
Memet Mehmet
Mem meme
Meve meyve
Mey ver
Miki mickey mouse
Mimon limon
Mistak mis yatak (kendi yatağı)
Miüs minibüs
Mizik müzik
Mokok yumurta
Moto motor
Mus                      muz
Musuk                 musluk
Muvak                 Mutfak
Naağ nar
Naa yağ
Nede nerede
Nen nen uyku
Nida                   vida
nok                     yok
Noot                   Yoğurt
Oda
okul
Omaz olmaz
Onuu Onur
Ot
Otu otur
Otüs otobüs
Paak
Papak kapak
Pense
Pepe
Piaaa piramit
Piiiz                     Priz
Pini peynir
Pooto                    fotoğraf makinesi
Pöpek                    köpek
Saat
Saç
Sap
Sok
hoppa
vjjjjt                        kaydırak
sem sen
Sııt            Sırtlan
Sicak sıcak
Sidi cd
Sisom sifon
Sok
Sook soğuk
Sus
Süt
Şampam şampuan
Şila
Şişe
Şuşu
Taak tarak
Tahta
Taka              toka
Tatal  çatal
Tayuk          tavuk
Topak         Toprak
Yapak yaprak
Tınak tırnak
Tıs               yılan
Tıtı               tırtıl
Tiktak saat
Titap  kitap
Top
Tos    tost makinesi
Tova            Kova
Tulak kulak
Tutu
Tuz
Üçgen
Vah vah
Vuu çamaşır makinesi
Zitin zeytin
Züü                zürafa
bidaa bir daha
bi
iki
üç
dööt
beş
altı
yedi
sekiz
dotuz
on
yüz
fıkır fıkır
kaz
dışar           dışarı


İngilizce
Mapıt   Muppet
sipa spider
Who's Yaman  deyince "Me"
How old are you? deyince "Man" diyor

Bir ay önce söylediği ilk iki kelimelik cümlesi "dede gel", ikincisi de "baba bak". Şu anda "anne iş",  "memet okul", "baba ev" "neede? buuda!" gibi cümleler kuruyor.
Dün ilk kez "baba işe gitti" dedi, bugün de "Gökan" dedi.

"Arven nasıl ağlıyor?" deyince "iuuuv" diyor.

Gayet iyi gidiyor, bol bol kitap okuyor. Hatta kendi kendine de okuyor bazen odasında. Sesli olarak söylüyor gördüğü resimlerdeki nesnelerin isimlerini ya da sessiz sessiz uzun uzun sayfalara bakıyor.

Geçen gün 20 aylık kızı olan bir arkadaş geldi ve kızının çok az kelime söylediğini söyledi. Bu tabi ki herhangi bir şeyin göstergesi değil ve bildiğim, uzmanlık tasladığım için konuşmuyorum; ama Yaman'da yaptığımız: hiçbir şeyi ayırt etmeden anlatmak, uzun cümleler kurup tarif etmek. Yani hiç bir zaman Yaman'ın aklı ermez demeden karmaşık ve seviyesinin üstünde olarak tabir edilebilecek kelimeleri de söyledik. Mesela Yaman şu anda harita üzerinde eskimo, iglo, kutup ayısı, panda, kanguru, at, piramit resimlerinin olduğu yerleri gösterebiliyor.

Bunun dışında "çay nasıl demlenir?" gibi bir şeyi abartılı hareketler ve mimiklerle anlatmak çok işe yaradı. Her seferinde pür dikkat suratıma bakıp dinledi beni. Sonra bu tariflediğim şeyler bir oyun haline geldi ve hiç değişmeyen bir sırayla anlatıldığı için Yaman'ın kendini güvende hissettiği hikayelere dönüştüler. Yaman bazen arabada çok huysuzlanıyor ve biz o zaman hemen ya çay nasıl demlenirdi ya da kahve makinesi nasıl çalıştırılırdı gibi sorunsallara çözüm buluyoruz. "Düğmeye bas, açılsın biip ışık yandı. Haydi bakalım kolu kaldır..." gibi. Yaman hemen büyük bir ilgiyle bana bakıyor ve oyuna katılıyor. Bir diğer yöntem de odasındaki eşyaları anlatmak. "Anneciğim mis gibi bir yatak var senin odanda, Yaman'ın yatağı, yastıkların vaaar, duvarda uçak resimlerin var. Baban o uçaklara binip gidiyordu değil mi?" gibi sorular ve hikayeler Yaman'ı hemen sakinleştiriveriyor.

Her şeyi ses ya da hareketiyle birlikte öğretmek, her sorduğuna cevap vermek diğer önemli noktalar. Kelimeyi söylemeye çalıştığında "evet anneciğim aferiin!" deyip kelimenin kendisini her fırsatta tekrar etmek.

Yeni fikirlere açığım :)